3 lutego w Podkarpackim Ośrodku Onkologicznym w Brzozowie odbył się dzień otwarty, podczas którego zainteresowani mogli skorzystać z konsultacji lekarskich, porad genetycznych, dietetycznych oraz wykonać bezpłatne badania krwi, cytologię czy morfologię. W wydarzeniu udział wzięło ponad 100 osób z Brzozowa, Sanoka, Rzeszowa, a nawet z głębokich Bieszczad.

Na pytania związane z profilaktykąnowotworową odpowiedział dr Dariusz Dubis.

isanok: Panie doktorze dlaczego w ogólepowinniśmy się badać?
DD: Badania profilaktyczne w onkologiisą ważne ze względu na czas wykrycia choroby. Bardzo częstowcześnie wykryta zmiana nowotworowa jest całkowicie uleczalna.

isanok: Czy istnieją jakieś objawy,które powinny nas zaniepokoić i zmobilizować do szczegółowegoprzebadania się?
DD: Podstawowe symptomy, które powinnywzbudzić u pacjenta zainteresowanie swoim zdrowiem to szybki,nieproporcjonalny spadek masy ciała (nie związany z dietąodchudzającą), dolegliwości bólowe czy poty nocne. Żeby nieprzerażać nie są to objawy, które jednoznacznie świadczą onowotworze, ale wymagają one ściślejszego dozoru. Inne niepokojąceobjawy to anemia, bladość powłok skórnych, ciemny stolec, ogólneosłabienie organizmu oraz zmiany guzowate, które każdy może samwyczuć np podczas kąpieli.

isanok: Kto w takim razie i jak częstopowinien się badać?
DD: W zasadzie powinni się badaćwszyscy. Przynajmniej raz w roku należy wykonywać standardowebadania krwi. Trochę częściej powinni się badać pacjenci z tzwgrupy ryzyka tj tacy, u których w rodzinie występowały przypadkizachorowania na nowotwór. Powinni się oni zgłosić do poradnionkologicznej, nawet w młodym wieku, w celu zbadania podstawowychmutacji genetycznych, które mogą u nich wystąpić. Jeśli chodzi okobiety wskazana jest również samokontrola piersi, przynajmniej razw miesiącu. Oczywiście pojawienie się jakichkolwiek zmianniekoniecznie świadczy o chorobie, wyczuwalne guzki mogą być npgruczolakami czy torbielami. Należy odczekać jakiś czas, zbadaćsię ponownie, obserwować czy guz powiększa się. Jeżeli zmianautrzymuje się dłużej należy zgłosić się do lekarza.

isanok: Dłużej to znaczy ile?
DD: Miesiąc, dwa, trzy. Wówczaskobieta z taką zmianą powinna zgłosić się choćby do ginekologa,który wykonuje profesjonalne badanie piersi i jest odpowiedniąosobą w poradnictwie onkologicznym wczesnym. Nawet lekarzrodzinny może zbadać taką pacjentkę i ewentualnie skierować jądalej. W zasadzie każdy lekarz jest w stanie ocenićprawdopodobieństwo wystąpienia choroby i oszacowaćniebezpieczeństwo z nią związane. Najczęściej na początku zlecasię badanie krwi, a przede wszystkim poziomu elektrolitów. 
Wprzypadku nowotworu krwi odchylenia od normy widoczne są już napoczątku rozwijania się choroby.W pozostałych przypadkach fakt, żewyniki są prawidłowe niestety nie świadczy o braku choroby.

isanok: Co wtedy? Co jeśli wynikibadania krwi są dobre, a my jednak jesteśmy zaniepokojeni zmianamiw naszym organiźmie?
DD: Istnieje szereg badańwspomagających, które należy wówczas wykonać jak np USG piersi.Zalecane są one zwłaszcza u osób młodych, u których w zasadzienie wykonuje się mammografii. USG jest badaniem prostym, szybkim ibezbolesnym, można za jego pomocą zbadać praktycznie każdąstrukturę w organiźmie, ze stawami włącznie.

isanok: A co z innymi rodzajaminowotworów?
DD: U pacjentek, u których podejrzewasię wystąpienie choroby pobiera się wymazy do cytologii, wykonujesię badanie ginekologiczne ogólne, USG dopochwowe, obrazującezmiany w miednicy mniejszej i macicy, USG brzucha, tarczycy, RTGklatki piersiowej, popularnie zwane prześwietleniem płuc. Jeżelichodzi o podejrzenie występowania nowotworu przewodu pokarmowegowykonuje się badania gastroskopowe czy kolonoskopowe. Wszystkieosoby powyżej 50 roku życia mogą zgłosić się na takie badaniado ośrodka, który ma podpisaną umowę na ich wykonywanie. Każdy,zwłaszcza w okolicy 60 roku życia, powinien mieć wykonane takiebadania. Nowotwory układu pokarmowego zajmują bardzo wysokiemiejsce jeśli chodzi o liczbę wszystkich nowotworów. W przypadkuwczesnego wykrycia jednak istnieje duże prawdopodobieństwo, że zapomocą zabiegu chirurgicznego uda się usunąć nowotwór w całości.Badanie kolonoskopowe wykonuje się co 10 lat. Za jego pomocą oglądasię głównie jelito grube, jelito cienkie natomiast możemy zbadaćużywając kapsułki endoskopowej, którą pacjent musi połknąć.Kapsułka ma taką specjalną kamerę, która wykonuje ona zdjęciawnętrza jelita.

isanok: Czy takie badania są w jakimś stopniuszkodliwe dla pacjenta?
DD: Badania układu pokarmowego w ogólenie są szkodliwe. Jeżeli natomiast chodzi o prześwietlenia, tosą one wykonywane za pomocą promieni jonizujących. Ich dawka niejest duża i nie odbija się na zdrowiu pacjenta. Sytuacja zmieniasię w przypadku tomografii mózgu. Jest to badanie bardziejszczegółowe. Wykorzystuje się w nim dużo większą dawkępromieniowania, porównywalną z wykonaniem kilkudziesięciuprześwietleń RTG na raz. Istnieją dowody na to, że taka praktykamoże w przyszłości wygenerować jakąś chorobę. Jest to więcukład typu coś za coś. Lekarze muszą jednak je wykonywać, nawetco kilka miesięcy, żeby zobaczyć czy zastosowana terapia jestskuteczna. Nie ma innej możliwości diagnostycznej. Kolejnymbadaniem, które możemy przeprowadzić jest rezonans magnetyczny.Nie jest on związany z promieniowaniem jonizującym, w związku zczym ma praktycznie zerową szkodliwość. Należy pamiętać, żepacjent, u którego chcemy wykonać to badanie nie może mieć wciele żadnych metali. Rezonans jest niezbędny chociażby wprzypadku raka odbytnicy. Dzięki niemu możemy bardzo szczegółowoocenić poziom zaawansowania choroby i zaplanować zabieg operacyjny.

isanok: Na koniec proszę powiedziećgdzie w ogóle możemy się przebadać?
DD: Chociażby u nas, w Brzozowie.Pełna lista placówek wykonujących badania pod kątem występowanianowotworu jest na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia.Wszelkie informacje można uzyskać również telefonicznie, do czegozachęcam osoby starsze, które nierzadko mają problem z obsługązaawansowanych technologicznie urządzeń, takich jak komputer.

isanok: Czy do wykonania badań podkątem obecności komórek nowotworowych potrzebne jest namskierowanie?
DD: Do poradni onkologicznej nie trzebamieć skierowania, należy się po prostu zarejestrować i tyle.

isanok: Jak długi jest okresoczekiwania na przyjęcie? Pacjenci, którzy podejrzewają u siebiechorobę nowotworową są na ogół bardzo zdenerwowani i przez toniecierpliwi.
DD: W naszej przychodni jest to dosyćkrótki okres, do tygodnia, może krócej, w zależności odobłożenia przychodni.    

***
Zapytaliśmy również obecnych nadniach otwartych pacjentów o cel ich wizyty i oczekiwania z niązwiązane. Wprawdzie nie zauważyłam u siebie żadnych niepokojącychzmian, ale chciałabym mieć pewność, że wszystko jest wporządku- opowiada 54-letnia Małgorzata z Brzozowa. Badam sięregularnie w domu, jednak profesjonalne badanie lekarskie jest dlamnie dużo bardziej wiarygodne.

Natomiast 22-letnia Sara z okolicSanoka nigdy wcześniej się nie badała. - Zaniepokoiły mnie guzkiw piersiach, które wyczułam biorąc prysznic. Być może jest tozwiązane z miesiączką, ale boję się i chcę o nich porozmawiaćz lekarzem - powiedziała nam Sara. 

Z kolei Jacek z Rzeszowa mówi, że nieprzyjechał do Brzozowa ze względu na siebie. - Moja mama mazdiagnozowaną chorobę nowotworową, ze względu na złesamopoczucie sama nie mogła przyjechać. Niestety w Rzeszowie czasoczekiwania na spotkanie ze specjalistą jest bardzo długi. Dlategoteż uważam, że takie dni otwarte są niezbędne. Można tutajuzyskać wszelkie informacje na temat choroby i potrzebne wskazówki.

Ewa z Komańczy również ma w rodzinie osobę chorą na nowotwór.?Mój tata miał raka, niestety zmarł. Obawiałam się, że jarównież mogę zachorować. Jakiś czas temu na dolnej powiecepojawił mi się guzek. Pan doktor jednak uspokoił mnie mówiąc, żeobciążenia genetyczne u mnie raczej nie występują. Tata prowadziłnieodpowiedni tryb życia; palił papierosy, źle się odżywiałitd. Ja dbam o zdrowie, a guzek według pana doktora powinien zejśćpo antybiotyku. Poradził mi udać się do okulisty?.

Współorganizatorem wydarzenia zostałostowarzyszenie Sanitas z Sanoka. - Docierają do nas informacje, żewielu pacjentów, zdiagnozowanych z chorobą nowotworową nie jestnigdzie kierowanych. W zasadzie nie wiedzą oni co mają dalejrobić- mówi Anna Nowakowska założycielka stowarzyszenia Sanitas. - Właśnie po to organizowane są dni otwarte. Każdy może uzyskaćinformacje na temat leczenia. My jako stowarzyszenie równieżwyciągamy rękę do chorych i możemy interweniować w przypadku, kiedy pacjent odprawiony został przez swojego lekarza zprzysłowiowym kwitkiem. Muszę przyznać, że w naszym regionie świadomość natemat chorób nowotworowych nie jest imponująca. Równieżprofilaktyka kuleje. Dlatego właśnie powstał Sanitas. Pomagamychorym, edukujemy ich i pokazujemy jak ważna jest profilaktykawłaśnie. Poza białymi sobotami, takimi jak dzisiejsza, Sanitasorganizuje kilka podobnych akcji w roku. Dla kobiet możliwośćprzebadania się czy zdobycia informacji na temat raka stwarzamy wokolicach dnia kobiet, dnia matki, dla panów dnia ojca czy dniachłopaka, a czasami organizujemy akcje zupełnie  bez okazji.Są to także akcje dla dzieci. Nazywamy je jednak bajkowymisobotami. Wówczas cały korytarz szpitalny zmienia się w jednąwielką bajkę, przystrojony rysunkami i balonami. Są zabawy, gry,konkursy. Bardzo dobrze współpracuje nam się z sanockim szpitalem,jego personel imponuje zaangażowaniem. Najbliższa bajkowa sobotadla dzieci będzie miała miejsce w okolicy czerwca,najprawdopodobniej w Komańczy. Wcześniej, bo już na przełomiemarca i kwietnia zorganizowana zostanie kolejna biała sobota wSanoku. Zachęcam wszystkich do skorzystania - kończy Anna Nowakowska.